To właśnie w Komańczy, podczas internowania kardynała Stefana Wyszyńskiego, powstał tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. Siedemdziesiąt lat później miejscowość uczciła rocznicę wydarzenia, które na trwałe zapisało się w historii polskiego Kościoła i powojennej Polski.
26 sierpnia 2026 roku minęło 70 lat od uroczystego złożenia Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. Jubileusz miał szczególne znaczenie dla Komańczy – miejsca, w którym błogosławiony kardynał Stefan Wyszyński, internowany przez władze komunistyczne, przygotował tekst ślubowań. Właśnie tutaj, w klasztorze Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu, powstał dokument, który kilka miesięcy później został odczytany na Jasnej Górze przed ogromną rzeszą wiernych.
Prymas więziony w Komańczy
Stefan Wyszyński został zatrzymany przez władze komunistyczne 25 września 1953 roku. W kolejnych latach był internowany w Rywałdzie Królewskim, Stoczku Klasztornym, Prudniku, a następnie w Komańczy. Do klasztoru Sióstr Nazaretanek przybył 29 października 1955 roku. Komańcza była ostatnim miejscem jego internowania – opuścił ją 28 października 1956 roku.
Wiosną 1956 roku do Komańczy dotarła Maria Okońska wraz z Janiną Michalską. Przywiozły prośbę, aby uwięziony Prymas przygotował nowy tekst ślubów narodowych, który miał zostać odczytany na Jasnej Górze. Po kilku tygodniach Wyszyński przystąpił do pracy.
Tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu został napisany w Komańczy 16 maja 1956 roku. Następnie został potajemnie przekazany na Jasną Górę. Ze względu na internowanie Prymas nie mógł osobiście uczestniczyć w uroczystości zaplanowanej na 26 sierpnia.
Nawiązanie do ślubów Jana Kazimierza
Jasnogórskie Śluby Narodu nie powstały w oderwaniu od polskiej tradycji. Ich bezpośrednim historycznym odniesieniem były śluby lwowskie króla Jana Kazimierza z 1656 roku.
Trzysta lat później, w zupełnie innych realiach politycznych, Prymas Wyszyński chciał odnowić tę tradycję. Tym razem jednak ślubowania miały zostać złożone nie przez monarchę, lecz przez cały naród. Ich treść odnosiła się do wiary, życia moralnego, rodziny, wychowania dzieci i młodzieży, troski o życie społeczne oraz przezwyciężania narodowych wad.
Był to czas, gdy Polska znajdowała się pod rządami komunistycznymi, a Kościół poddawany był presji władz. Jasnogórskie Śluby Narodu miały więc nie tylko wymiar religijny, lecz także stanowiły program duchowej i moralnej odnowy społeczeństwa.
26 sierpnia 1956 roku na Jasnej Górze
Najważniejsza część wydarzenia nastąpiła 26 sierpnia 1956 roku – w uroczystość Matki Bożej Częstochowskiej, a zarazem w 300. rocznicę ślubów Jana Kazimierza.
Na Jasnej Górze zgromadziły się setki tysięcy pielgrzymów. Tekst ślubów odczytał bp Michał Klepacz, zastępujący internowanego Prymasa. Na przygotowanym dla Wyszyńskiego fotelu umieszczono biało-czerwone kwiaty.
W tym samym czasie w Komańczy kardynał Wyszyński modlił się przed obrazem Matki Bożej Jasnogórskiej i składał śluby w duchowej łączności z Jasną Górą. Uroczystość w Komańczy rozpoczęła się kilka minut wcześniej niż wydarzenie na Jasnej Górze.
W ten sposób miejsce internowania Prymasa stało się jednocześnie miejscem narodzin dokumentu, który miał odegrać ważną rolę w życiu religijnym Polaków w kolejnych latach.
Dziewięć przyrzeczeń
Jasnogórskie Śluby Narodu zawierały dziewięć zasadniczych przyrzeczeń. Dotyczyły między innymi wierności Bogu, Krzyżowi i Ewangelii, życia w łasce uświęcającej, obrony życia, małżeństwa i rodziny, katolickiego wychowania dzieci i młodzieży, troski o sprawiedliwość społeczną oraz walki z wadami narodowymi. Ich zwieńczeniem było zobowiązanie do oddawania czci Matce Bożej i szerzenia Jej kultu.
Śluby nie miały być jedynie jednorazowym aktem. Stały się podstawą programu Wielkiej Nowenny – dziewięcioletniego przygotowania Kościoła w Polsce do obchodów Milenium Chrztu Polski w 1966 roku.
Komańcza po 70 latach
W 2026 roku Komańcza stała się jednym z najważniejszych miejsc jubileuszowych obchodów 70. rocznicy napisania i złożenia Jasnogórskich Ślubów Narodu.
Gmina Komańcza zapowiadała uroczystości jako wydarzenie przypominające znaczenie miejsca, w którym powstał tekst ślubów. Informacje publikowane przez samorząd podkreślały, że przygotowane w Komańczy przez Prymasa Wyszyńskiego śluby, a następnie złożone na Jasnej Górze, stały się jednym z ważnych wydarzeń w historii Kościoła w Polsce.
Jubileuszowe uroczystości odbyły się 26 sierpnia 2026 roku przy Szkole Podstawowej im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Komańczy. Ich centralnym punktem była uroczysta Msza Święta polowa pod przewodnictwem bp. Mariana Buczka. Następnie odbył się koncert „Wiara, Nadzieja i Miłość”, podczas którego zabrzmiała muzyka religijna oraz fragmenty Jasnogórskich Ślubów Narodu. Wystąpiła Orkiestra Filharmonii Podkarpackiej im. Artura Malawskiego w Rzeszowie pod batutą Mieczysława Smydy. Wieczór zakończył Apel Jasnogórski.
W obchodach uczestniczyli także przedstawiciele hierarchii kościelnej. W kaplicy Sióstr Nazaretanek odprawiono Eucharystię, której przewodniczył abp Adam Szal. W modlitwie uczestniczyli również bp Marian Rojek oraz bp Marian Buczek.
„Wielkie dzieła Boże nieraz dokonują się w skrytości”
Podczas uroczystości abp Adam Szal przypomniał, że właśnie w domu zakonnym Sióstr Nazaretanek w Komańczy kardynał Stefan Wyszyński opracował i podpisał tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu.
Metropolita przemyski zwrócił uwagę, że wydarzenie to dokonało się w wyjątkowo trudnych warunkach – podczas internowania Prymasa. Jak podkreślił, wielkie dzieła mogą powstawać również „w skrytości, w ciszy, w skupieniu”.
Z kolei bp Marian Rojek mówił o konieczności odczytywania Ślubów Jasnogórskich nie tylko jako dokumentu historycznego, ale również jako wezwania do osobistej refleksji i moralnej odnowy.
Z Komańczy na Jasną Górę i w przyszłość
Historia Jasnogórskich Ślubów Narodu pokazuje szczególną rolę Komańczy w dziejach Polski XX wieku. Niewielka miejscowość w Bieszczadach stała się miejscem, gdzie podczas internowania powstał tekst skierowany do całego narodu.
70 lat później Komańcza ponownie przypomniała o tamtych wydarzeniach. Jubileusz był okazją nie tylko do wspomnienia kardynała Stefana Wyszyńskiego i wydarzeń 1956 roku, ale także do przypomnienia treści zobowiązań, które miały prowadzić Polaków ku odnowie religijnej i moralnej.
Jasnogórskie Śluby Narodu pozostają więc częścią historii Polski, ale ich tekst jest również świadectwem epoki, w której Kościół i społeczeństwo mierzyły się z systemem komunistycznym. W 70. rocznicę ich napisania Komańcza raz jeszcze znalazła się w centrum pamięci o Prymasie Tysiąclecia i jednym z najważniejszych wydarzeń polskiego Kościoła drugiej połowy XX wieku.
