Miasto, które dziś znamy jako Lesko, ma długą i złożoną historię, także jeśli chodzi o jego nazwę. Zmiana z formy Lisko na Lesko to nie tylko korekta językowa, ale też powrót do historycznych korzeni i tożsamości miejscowości położonej nad Sanem w woj. podkarpackim.
Wczesne nazwy miejscowości – średniowieczne korzenie
Pierwsze udokumentowane wzmianki o miejscowości pojawiają się już w XV wieku. Nazwa miasta ewoluowała przez wieki, a jej formy zapisywane w źródłach średniowiecznych to m.in.:
Leszczo (1436),
Lyesko (1511),
Liesko (1565),
Lesko (1722).
To właśnie od najstarszej formy „Lesko” miasto zaczęło się rozwijać jako ważny ośrodek handlu i rzemiosła w regionie. W dokumentach pojawiały się także formy takie jak Lissko, które ugruntowały się w późniejszych stuleciach.
Okres, w którym dominowała nazwa Lisko
Pod koniec XVIII wieku forma „Lisko” zaczęła dominować w oficjalnych zapisach. Przetrwała ona przez cały okres zaborów i utrzymała się również po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku. W okresie międzywojennym mieszkańcy i administracja używali tej wersji, mimo że pierwotna nazwa miała głębsze historyczne korzenie.
Badania historyczne i decyzja o zmianie
W grudniu 1925 roku władze miejskie zdecydowały się sięgnąć po opinie specjalistów w sprawie nazwy miasta. Do Aleksandra Czołowskiego – wybitnego lwowskiego historyka, archiwisty i dyrektora muzeów – skierowano prośbę o analizę historycznych zapisów dotyczących nazwy. Historyk, badając źródła, jednoznacznie opowiedział się za formą „Lesko” jako zgodną z najstarszymi dokumentami.
Oficjalna zmiana nazwy w 1931 roku
Decyzja o zmianie nazwy została sformalizowana na szczeblu państwowym: 24 lutego 1931 r. minister spraw wewnętrznych Sławoj Składkowski wydał obwieszczenie, które ukazało się 4 marca 1931 r. w Monitorze Polskim. Ogłoszenie to zatwierdzało przywrócenie historycznej nazwy Lesko, zastępując dotychczasowe „Lisko”. Od tej pory nazwa „Lesko” obowiązuje oficjalnie i widnieje we wszystkich dokumentach państwowych.
Pochodzenie nazwy „Lesko”
Pochodzenie nazwy miasta nie jest zupełnie jednoznaczne i pozostaje przedmiotem interpretacji historyków oraz językoznawców. Istnieją dwie główne hipotezy:
Nazwa związana z przyrodą – najprawdopodobniej pochodzi od słowa leszczyna – krzewu powszechnie występującego w dawnych lasach regionu. Starsze formy językowe, takie jak leszcza, leska czy leszka, mogły stanowić źródło późniejszych nazw miejscowości.
Nazwa od imienia – część badaczy dopatruje się związku z imieniem Lestek – postaci historycznej, drugiego księcia Polan z dynastii Piastów. Choć ta interpretacja ma charakter bardziej legendarny, funkcjonuje w regionalnych opisach historii nazwy.
Co zmiana nazwy oznaczała dla miasta?
Przywrócenie nazwy Lesko w 1931 roku miało dla lokalnej społeczności zarówno praktyczne, jak i symboliczne znaczenie. Oznaczało powrót do historycznych tradycji i tożsamości miejscowości, podkreślenie jej średniowiecznych korzeni oraz zgodność z dawno utraconą formą historyczną.
Zmiana nazwy miasta z Lisko na Lesko była efektem świadomych badań historycznych i dbałości o lokalne dziedzictwo. Choć w dokumentach pojawiały się różne wersje nazwy przez wieki, to właśnie historyczna forma „Lesko” została uznana za najbardziej prawidłową i oficjalnie przywrócona w 1931 roku. Dziś nazwa ta jest symbolem tożsamości miasteczka nad Sanem oraz jego wielowiekowej historii.
